Begin en einde zorgverzekering

Iedereen die in Nederland woont of werkt is in principe verplicht om een zorgverzekering af te sluiten. Maar vanaf welke datum is iemand verzekeringsplichtig en wanneer eindigt de verzekeringsplicht? Kan een zorgverzekeraar de zorgverzekering zonder uw toestemming beëindigen? En wat moet u dan doen als u op dat moment wel verzekeringsplicht bent?

Basisregel
Iedereen die in Nederland woont of werkt is op grond van de Zorgverzekeringswet verplicht een zorgverzekering af te sluiten. Deze verplichting is gekoppeld aan het verzekerd zijn op basis van de Wet langdurige zorg (Wlz). Na het afsluiten van een zorgverzekering bestaat recht op vergoeding van de kosten van zorg uit die verzekering.

Uitzonderingen op de basisregel staan beschreven in Artikel 2 Zorgverzekeringswet en Besluit uitbreiding en beperking kring verzekerden volksverzekeringen 1999.

Hoe stelt een zorgverzekeraar de verzekeringsplicht vast?
Om de verzekeringsplicht vast te stellen moet u bij de aanvraag gegevens aanleveren. De zorgverzekeraar controleert deze en kijkt of u met uw adres in de Basisregistratie Personen (BRP) staat. Als u niet bent ingeschreven in de BRP van een gemeente, dan sluit de zorgverzekeraar geen zorgverzekering af, tenzij u op een andere manier de verzekeringsplicht aantoont.

Het aantonen van de verzekeringsplicht kan met een (digitale) loonstrook die niet ouder is dan een maand. Ook kunt u uw verzekeringsplicht aantonen met een verklaring van de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De SVB doet hiervoor onderzoek en bepaalt of en vanaf welke datum u verzekeringsplichtig bent. U kunt dit onderzoek digitaal aanvragen met uw DigiD. Het aanvraagformulier onderzoek verzekeringsplicht Wlz kunt u ook downloaden, printen en opsturen naar de SVB. Een onderzoek kan zes tot acht weken duren. Meer informatie vindt u op de website van de SVB. Op de website van de Zorgverzekeringslijn staat hoe u een zorgverzekering afsluit zonder geregistreerd woonadres in het BRP.

Ingangsdatum zorgverzekering
Sluit een zorgverzekering af binnen vier maanden na het ontstaan van de verzekeringsplicht. De ingangsdatum van de zorgverzekering is dan gelijk aan de ingangsdatum van de verzekeringsplicht. Meldt u zich later aan? Dan is de ingangsdatum van de zorgverzekering gelijk aan de datum dat de zorgverzekeraar het verzoek tot het afsluiten van een zorgverzekering ontvangt. Heeft u uiterlijk 31 december uw zorgverzekering beëindigd en sluit u voor 1 februari van het volgende jaar een zorgverzekering af? Dan is de ingangsdatum van de zorgverzekering 1 januari.

Einde zorgverzekering
Als uw verzekeraar door een wijziging of intrekking van zijn vergunning geen zorgverzekeringen meer mag aanbieden, moet u een andere zorgverzekeraar zoeken. U blijft verzekeringsplichtig. Dit laatste is ook het geval als de zorgverzekeraar regionaal werkt en u buiten het werkgebied van die zorgverzekeraar gaat wonen. In de praktijk komen deze beide situaties zelden voor.

 Wat vaker voorkomt is dat de zorgverzekering wordt beëindigd omdat de verzekeringsplicht stopt. Dit doet zich bijvoorbeeld voor bij overlijden of emigratie. Om bij emigratie terugvordering van vergoede zorgkosten te voorkomen is het verstandig het vertrek uit Nederland tijdig bij de zorgverzekeraar te melden.

De zorgverzekeraar beëindigde uw zorgverzekering. Wat moet u doen?
Bent u niet meer ingeschreven in de BRP, is het adres “in onderzoek” of krijgt de zorgverzekeraar de post voor u onbestelbaar retour? Dan stuurt de zorgverzekeraar een brief naar uw laatst bekende adres. In deze brief staat dat u zich moet inschrijven in de BRP of op een andere wijze de verzekeringsplicht moet aantonen (laatste loonstrook of verklaring SVB). Als de zorgverzekeraar ook na herhaald verzoek geen reactie op zijn brief ontvangt, beëindigt hij de zorgverzekering en meestal ook de eventuele aanvullende verzekeringen.

Belangrijk is dan ook dat u altijd wijzigingen in uw woonsituatie binnen zeven dagen aan de zorgverzekeraar doorgeeft. Reageer ook altijd tijdig op brieven van de zorgverzekeraar waarin hij informatie vraagt om de verzekeringsplicht vast te stellen. U voorkomt hiermee dat u ten onrechte wordt uitgeschreven en eventuele zorgkosten zelf moet betalen.

In de praktijk

De verzekerde toonde met behulp van een recente loonstrook de verzekeringsplicht aan. De zorgverzekeraar accepteerde de loonstrook ten onrechte niet als bewijs.

Een zorgverzekeraar wilde een verzekeringsplichtige niet accepteren voor een zorgverzekering zolang hij niet was ingeschreven in de BRP. Deze persoon woonde na een echtscheiding tijdelijk op een camping en hij werkte in loondienst in Nederland. Hij kon zich bij de gemeente niet inschrijven op het adres van de camping. Hij stuurde de zorgverzekeraar wel een recente loonstrook, waaruit bleek dat hij in Nederland werkte en dus verzekeringsplichtig was. De zorgverzekeraar accepteerde de loonstrook echter niet als bewijs.

Volgens artikel 4a, derde lid, onder a, van de Zorgverzekeringswet volstaat een recente loonstrook om de verzekeringsplicht aan te tonen. Na tussenkomst van de Ombudsman Zorgverzekeringen werd deze persoon alsnog geaccepteerd voor een zorgverzekering.

Bent u verzekeringsplichtig maar wil de zorgverzekeraar u niet accepteren voor een zorgverzekering. Neem dan contact met ons op. Wij kunnen u helpen.
Klacht indienen ›

Vraag en antwoord

Mag een zorgverzekeraar mijn zorgverzekering beëindigen, enkel omdat post retour is gekomen?

Ja. Een zorgverzekeraar mag op grond van de richtlijn gerede twijfel uw zorgverzekering beëindigen als post retour is gekomen en u niet reageert op zijn brieven. De richtlijn gerede twijfel vindt u hier. Ook heeft de Geschillencommissie Zorgverzekeringen hierover een bindend advies uitgebracht (Gcz, 17 april 2019, SKGZ 201802035). U vindt dit bindende advies op de website www.kpzv.nl

Mag een zorgverzekeraar de zorgverzekering eerder laten ingaan dan de datum dat ik de zorgverzekering heb aangevraagd?

Ja. Als u binnen vier maanden na het ontstaan van de verzekeringsplicht bij de zorgverzekeraar een zorgverzekering afsluit werkt deze terug. Volgens artikel 5, vijfde lid, onder a, van de Zorgverzekeringswet is de ingangsdatum dan gelijk aan de datum dat u verzekeringsplichtig werd.

Vanaf welke datum wordt iemand die een verblijfsvergunning krijgt verzekeringsplichtig?

De datum van afgifte van de verblijfsdatum is bepalend. Op die datum is vast komen te staan dat iemand rechtmatig in Nederland verblijft. De Geschillencommissie Zorgverzekeringen heeft hierover een uitspraak gedaan (GcZ,11 februari 2015,SKGZ201302787). U vindt dit bindende advies op de website http://www.kpzv.nl.

Wat zijn de gevolgen als ik verzekeringsplichtig ben en geen zorgverzekering afsluit?

Sluit u niet binnen vier maanden nadat u verzekeringsplichtig werd dan wel na opzegging van uw vorige zorgverzekering een (nieuwe) zorgverzekering af? Dan krijgt u een brief van het CAK dat u binnen drie maanden een zorgverzekering moet afsluiten. Doet u dit niet? Dan krijgt u een boete. U ontvangt maximaal twee keer een boete van het CAK. Daarna sluit het CAK namens u een zorgverzekering af. Meer informatie hierover vindt u op de website van Rijksoverheid.